irek86pl / 22.09.2020

Efekt sufitowy i efekt podłogi w eksperymentach naukowych

Efekt sufitowy i efekt podłogi – efekty błędnych manipulacji eksperymentalnych.
 
W badaniach eksperymentalnych możemy mieć czasem do czynienia z dwoma rodzajami błędów związanych ze słabą metodologią badania. Tymi dwoma błędami są efekt podłogi i efekt sufitowy.

Efekt sufitowy

Przyjmijmy, że mamy eksperyment mający na celu przetestowanie następującej hipotezy H1 – Płeć osoby oceniającej reklamę ma wpływ na ocenę reklamowanego piwa X.  Zaprojektowano badanie (badani mieli za zadanie zobaczyć reklamę i ocenić jej atrakcyjność na skali od 1 – nieatrakcyjna do 5-atrakcyjna. ), przebadano dużo osób i przeanalizowano wyniki. Dzięki statystycznej analizie danych otrzymano następujące rezultaty:

  • w grupie mężczyzn uzyskano średnią ocenę równą 4,56
  • w grupie kobiet uzyskano średnią ocenę równą 4,59

Co z tego wynika? Wynika z tego to, że uzyskano oszacowania bliskie maksimum. Czyli otrzymano wyniki bliskie sufitu skali. Przewidywane różnice między grupami nie wystąpiły z tego względu, że płeć nie różnicowała oceny reklamy. Ponad to reklama była tak atrakcyjna, że obie grupy oceniały ją tak samo wysoko (bardzo blisko maksimum). Dlatego sytuację lub efekt taki nazywamy metaforycznie sufitowym. Błąd ten może wynikać ze słabej manipulacji eksperymentalnej i niezbyt trafnego pomiaru zmiennej zależnej lub innych zmiennych np. zakłócających trafność wewnętrzną.

Efekt podłogi

Efekt podłogi jest odwrotnością sytuacji powyższej. Polega on na tym, że pomiary zmiennej zależnej (czyli w tym przypadku oceny reklamy) we wszystkich badanych grupach eksperymentalnych są bliskie minimum.